تست اولتراسونیک یا Ultrasonic Testing یکی از دقیقترین و کاربردیترین روشهای آزمونهای غیر مخرب (NDT) است که با استفاده از امواج فراصوت، امکان شناسایی عیوب داخلی مواد را بدون ایجاد کوچکترین آسیب فراهم میکند. این روش به دلیل دقت بالا، سرعت مناسب و هزینه منطقی، در صنایع نفت و گاز، پتروشیمی، سازههای فلزی، خطوط لوله و جوشکاری بهطور گسترده بهکار میرود.
تست UT غیر مخرب چیست؟
تست التراسونیک یک روش بازرسی حجمی است که با ارسال امواج صوتی با فرکانس بالا به داخل قطعه، بازتاب این امواج را تحلیل میکند. هر گونه ناپیوستگی، ترک، حفره و عیب داخلی باعث تغییر در سیگنال برگشتی میشود و بازرس از این دادهها برای تشخیص شدت و محل عیب استفاده میکند.
مکانیزم عملکرد
- ارسال امواج اولتراسونیک توسط پروب
- نفوذ موج به داخل قطعه
- بازتاب موج از سطوح مختلف یا عیب
- تحلیل سیگنال برگشتی در دستگاه Flaw Detector
مزایای تست UT
- دقت بسیار بالا در شناسایی عیوب داخلی
- قابلیت تشخیص عیب در ضخامتهای بالا
- عدم تخریب قطعه
- قابل استفاده برای انواع مواد فلزی و برخی مواد غیرفلزی
- قابلیت ثبت و مستندسازی نتایج
کاربردهای تست UT غیر مخرب
- بازرسی جوشهای مهم در خطوط لوله، مخازن تحت فشار و سازهها
- کنترل کیفیت شمشها و قطعات فولادی
- تشخیص ترکهای خستگی در قطعات حساس
- ارزیابی ضخامت و خوردگی در تجهیزات صنعتی
- بازرسی توربینها، شفتها و قطعات دوار
انواع روشهای تست UT
- Straight Beam (پرتوی مستقیم)
برای تشخیص عیوب لایهای یا حجم داخلی استفاده میشود.
- Angle Beam (پرتوی زاویهدار)
مناسب برای بازرسی جوشها و تشخیص ترکهای مایل.
- PAUT (تست فراصوت آرایه فازی)
نسل پیشرفته UT با دقت بسیار بالا و قابلیت اسکن تصویری.
- TOFD
کاربرد گسترده در بازرسی جوش با حساسیت بالا نسبت به ترکها.
محدودیتهای تست التراسونیک
- نیاز به اپراتور متخصص
- عملکرد محدود در مواد دانهدرشت
- نیاز به شرایط مناسب سطحی و استفاده از کوپلنت
- تفسیر نتایج در برخی مواد پیچیدهتر است
نکات مهم در اجرای تست UT
- کالیبراسیون دستگاه طبق استانداردهای ASME، AWS یا ISO
- انتخاب زاویه، فرکانس و پروب مناسب
- آمادهسازی سطح جهت تماس بهتر پروب
- ثبت کامل نتایج در گزارش بازرسی
جمعبندی
تست UT غیر مخرب یکی از قدرتمندترین روشهای بازرسی فنی برای تشخیص عیوب داخلی است که بدون آسیب زدن به قطعه، اطلاعات دقیق و قابل اعتماد ارائه میدهد. تست اولتراسونیک برای صنایع حساس مانند نفت و گاز و سازههای فولادی اهمیت حیاتی دارد و انتخاب درست نوع پروب، تکنیک و استاندارد از عوامل کلیدی موفقیت این آزمون است.
بدون دیدگاه